Door de sterke ontwikkeling van diverse disciplines in de voetzorg zal het voor cliënten en consumenten niet altijd even duidelijk zijn wie welke zorg kan bieden. Wij bespreken hier kort even de podotherapeut, de pedicure en de podoloog.

De titel ‘podotherapeut’ is een door de wet BIG beschermde titel (artikel 34), en mag alleen gevoerd worden na afronding van een wettelijk erkende HBO-bachelor degree. Een podotherapeut (paramedicus) valt onder het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Een podotherapeut behandelt mensen met voetklachten en/of klachten aan het bewegingsapparaat, die voortvloeien uit een afwijkend functioneren van de voeten.

Een podotherapeut behandelt veel verschillende klachten met als doel: het opheffen, verminderen of compenseren van stoornissen in het functioneren van het steun- en bewegingsapparaat, voortkomend uit afwijkingen in de voet(stand), alsmede behandeling op indicatie van huid, nagels en wonden, en behandeling indien er sprake is van een chronische ziekte, zoals behandeling van de diabetische of reumatische voet.

De binnen de podotherapie gehanteerde therapie door een podotherapeut bestaat uit het aan de voet toepassen van corrigerende of beschermende technieken, zoals ortheses, taping, schoen- en zoolcorrecties, alsmede het adviseren van patiënten teneinde voetaandoeningen (èn aandoeningen aan het bewegingsapparaat die vanuit de voet kunnen ontstaan) te voorkomen en te bestrijden. Daarnaast is de podotherapeut vaardig in het uitvoeren van instrumentele behandelingen, wondbehandelingen, en vilttherapie.

Een podotherapeut is na het behalen van zijn HBO-bachelordegree officieel paramedicus. Hij is veelal ingeschreven bij de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten en geregistreerd in het onafhankelijke Kwaliteitsregister Paramedici.

De titel ‘podoloog’ is onbeschermd en mag door eenieder gevoerd worden. Podologen vormen, in tegenstelling tot podotherapeuten, een commercieel beroep en vallen onder het Ministerie van Economische zaken.

De podologie (letterlijk: "voetkunde") is een wetenschap die zich richt op het voorkomen en behandelen van voetfunctiestoornissen en voetklachten en de daaruit voortvloeiende klachten aan het houdings- en bewegingsapparaat. De podologie werkt volgens de methode van de biomechanica, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen toepassing daarvan in het ADL-segment en het Sportsegment. ADL staat voor Algemeen Dagelijks Leven.

De binnen de podologie gehanteerde therapie bestaat uit het aan de voet toepassen van corrigerende of beschermende technieken, zoals ortheses, schoen- en zoolcorrecties, alsmede het adviseren van patiënten teneinde voetaandoeningen te voorkomen en bestrijden.

Binnen de podologie wordt door Stichting Loop, onderscheid gemaakt tussen een ‘podoloog’ en een ‘registerpodoloog’. Omdat een ieder zich podoloog mag noemen, heeft Stichting LOOP de term ‘registerpodoloog’ in het leven geroepen. Sommige registerpodologen hebben een scholingsmodule afgerond welke HBO niveau heeft. We spreken dan van een registerpodoloog B. Echter, er zijn aan deze module geen toelatingseisen verbonden, en de module is niet dusdanig geaccrediteerd dat het Ministerie van Onderwijs er een officiële HBO ‘bachelor-degree’ aan toekent.

Pedicures behalen een branchediploma op MBO niveau 3, of een MBO-diploma. Met één van deze diploma’s kan een pedicure lid worden van brancheorganisatie ProVoet stelt . Nadat zij hun basisdiploma hebben behaald, worden pedicures in de gelegenheid gesteld om (op eigen initiatief) aan diverse na- en bijscholing deel te nemen.

Sinds 2008 wordt ook de opleiding tot 'medisch pedicure' aangeboden. Deze opleiding is op MBO niveau 4, en kent diverse kennisgebieden welke meer verdieping hebben dan in de reguliere pedicure-opleiding. De opleiding richt zich op het behandelen van mensen met 'risicovoeten'. De medisch pedicures zullen in de toekomst de aantekeningen voor diabetische en reumatische voet gaan vervangen.

Medisch pedicures en pedicures met aantekening diabetische en/of reumatische voet vervullen een waardevolle zorgtaak in relatie tot huisartsen en podotherapeuten. Door bij bijvoorbeeld chronisch zieken de verzorgende taken op zich te nemen, en bewust te zijn van de signaleringsfunctie, is samenwerking van kwaliteitsbelang.

Behandelmogelijkheden
Pedicures hebben veel verschillende taken zoals de verzorging van teennagels en voethuid. Enkele voorbeelden van de behandelgebieden van pedicures zijn: de verzorging van nagels en nagelomgeving (nagelwallen), verwijderen van overtollig eelt , likdoorns (eeltpit / eksteroog) en/of de verzorging van mogelijke ‘probleemvoeten,' zoals bijvoorbeeld voeten van sporters Daarnaast voorziet een pedicure patiënten ook van eventueel benodigd advies, ten aanzien van: standafwijkingen van de voet, schoenen, het gebruik van hulpmiddelen in en aan de schoen, adviserend doorverwijzen naar huisarts, specialist of podotherapeut.

Kwaliteitsregister Pedicures
Vanuit ProVoet is in 2003 ProCERT opgericht, met als doel het bevorderen van kwaliteit in de pedicurebranche. Niet alleen consumenten, ook zorginstellingen en zorgverzekeraars willen in één oogopslag kunnen vaststellen of een pedicure of voetverzorgingspraktijk aan de gestelde eisen voldoet. Daartoe dienen pedicures die in het kwaliteitsregister zijn opgenomen te voldoen aan diverse kwaliteitseisen, waaronder het volgen van geaccrediteerde opleidingen en/of bijeenkomsten. Het Kwaliteitsregister Pedicures zal met ingang van 2010 volledig openbaar en toegankelijk zijn op www.procert.nl.

Met name binnen de behandelgebieden en terminologie van podotherapeuten en podologen ontstaat nog wel eens verwarring over de behandelmogelijkheden. Hoewel er op enkele onderdelen een overlap is van behandelingen, zijn met name de feiten/registraties die ten grondslag liggen aan de beroepsgroepen die voor het verschil zorgen.

Beroepsverenigingen
Een podoloog kan zich aanmelden bij het OmniPodo Genootschap (ze noemen zich in dat geval vaak ‘podoposturaal-therapeut’) of bij de Stichting LOOP. Beiden zijn stichtingen zonder Algemene Leden Vergaderingen (ALV), en hebben interne commissies ten behoeve van bijvoorbeeld klachtenafhandeling. Er zijn naar schatting 250 podologen werkzaam in Nederland.

Van de 550 podotherapeuten die werkzaam zijn in Nederland, is 98% lid van de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten. Binnen de vereniging vindt tweemaal per jaar een ALV plaats. De NVvP stelt een registratie bij het Kwaliteitsregister Paramedici verplicht (toelichting in onderstaande tabel).

Overige registraties
De bevoegdheden/competenties van podotherapeuten is naast een verplichte registratie bij het Kwaliteitsregister Paramedici, ook vastgelegd/erkend bij onderstaande instanties / autoriteiten.

Wat hebben huisartsen met voeten?
Podologen, podotherapeuten, pedicures en orthopedisch schoentechnici. Ze hebben allemaal wat met voeten. Maar wat doen ze nu precies en wanneer kunt u bij wie aankloppen? In deze speciale bijlage wijzen we u voor zover mogelijk de weg.

Voor huisartsen is dat ‘grijze gebied’ lastig. “Dat komt ook omdat duidelijke richtlijnen rondom indiceringen en behandelmethoden ontbreken,” vult De Vries aan. “Een indicatie leidt niet automatisch tot een eenduidige oplossing. Verzekeraars kijken door de marktwerking steeds scherper naar de kosten die ze moeten vergoeden. Dat kan wel eens ten koste van de kwaliteit gaan en is niet altijd in het belang van de cliënt.”

Onderstaand schema geeft inzicht in de verschillende diensten per beroepsgroep.

Anatomie, fysiologie en pathologie
• Voettypes
• Ossale botstructuren & arthrogene kenmerken
• Ligamentaire verbindingen
• Musculaire structuren
• Arteriële structuren
• Neuro(patho)logie

Functionele anatomie
• Biomechanica
• Anatomie van gewrichten
• Arteriën
• Zenuwbanen
• Verloop en functie van actieve en passieve structuren

Lopen en hardlopen
• Bewegingen van de voet tijdens gaan
• Bewegen in keten (been & bekken)
• Afwijkingen in bewegingspatronen in relatie met de gevolgen

Onderzoek
• Basis onderzoek (voet, enkel, knie, heup en lage rug)
• Aanvullend onderzoek

Biomechanische klachten van voeten; bijvoorbeeld:
• Fasciitis plantaris
• Hielspoor
• "Doorgezakte voorvoet" (capsulitis CM 2-3)
• Hallux valgus (met exostosevorming)
• Hallux limitus/ rigidus en de functionele hallux limitus/ rigidus
• Tendopathieën
• Morton's neuralgie
• Sinus tarsi syndroom
• Enkelblessures
• Standsafwijkingen
• Tarsaaltunnel syndroom
• Enkel/onderbeen
• Knie
• Bovenbeen / Heup
• Heup / Lage rug

Diabetes/ Reuma/ Dialyse
• Diabetische voet i.c.m. complicaties, risicofactoren enz.
• Reumatische voet
• De voet van een dialysepatiënt

Dermatologisch
• Voetwratten
• Unguis incarnatus
• Nagelafwijkingen
• Eelt en likdoorns
• Huidaandoeningen/pathologieën

Schoenen
• Advies voor dagelijks schoeisel / werkschoeisel / sportschoeisel
• Afstemming met orthopedisch schoenmaker indien aangepast schoeisel benodigd is.

ARBO
• Belasting versus belastbaarheid binnen de werkomstandigheden